Beagle nie ucieka dlatego, że cię nie lubi. Ucieka, ponieważ stulecia hodowli nauczyły go podążać za zapachem i nie ustawać. Przywołanie u psów gończych jest jedną z najtrudniejszych dyscyplin szkoleniowych – a zarazem najważniejszą dla ich bezpieczeństwa. Jak nad nim pracować, co mówią badania i dlaczego warto uzbroić się w cierpliwość oraz porządny smakołyk.
Dlaczego u Beagle jest to takie trudne
Beagle został wyhodowany do polowania w sforze na zające: do podążania za tropem wytrwale, z głośnym szczekaniem i samodzielnie, nawet gdy myśliwy nie znajduje się w zasięgu wzroku. Cecha, którą dzisiejsi właściciele nazywają „upartym charakterem”, była przez pokolenia starannie selekcjonowana jako zaleta. Pies, który na tropie co kilka metrów oglądał się na człowieka, nie był dobrym gończym.
Kiedy więc Beagle złapie interesujący zapach, nie chodzi o bunt. W tym momencie jego mózg jest całkowicie zajęty tym, do czego został stworzony. Twoje „do mnie” musi konkurować z czymś, co samo w sobie stanowi dla psa niezwykle silną nagrodę. Dlatego przywołanie u Beagle nie pojawia się samo z siebie, lecz się je buduje – systematycznie, miesiącami, a czasem latami.
Co mówią badania: nagroda działa lepiej niż kara
W 2020 roku w czasopiśmie Frontiers in Veterinary Science opublikowano badanie autorstwa Lucy China, Daniela Millsa i Jonathana Coopera z University of Lincoln. Obserwowano 63 psy, które miały problem z przywołaniem (a często także z gonieniem zwierząt gospodarskich). Psy podzielono na trzy grupy po 21 osobników: jedną trenowali trenerzy z obrożami elektrycznymi, drugą ci sami trenerzy bez nich, a trzecią niezależni trenerzy stosujący wzmocnienie pozytywne.
Wynik: grupa szkolona za pomocą nagród reagowała na komendę „do mnie” częściej już na pierwsze zawołanie i szybciej niż grupa z obrożą elektroniczną. Według podsumowania w New Scientist po pierwszej komendzie przybiegło średnio 82% psów z grupy „nagradzanej” w porównaniu do 71% w grupie z e-obrożą. Autorzy podsumowali, że nie znaleźli dowodów na to, by trening z obrożą elektroniczną był konieczny, nawet w przypadku przywołania, które jest najczęściej podawanym powodem jej stosowania.
Dla ścisłości: badanie ma też swoich krytyków (komentarz w tym samym czasopiśmie z 2021 roku kwestionuje niektóre kroki metodologiczne), więc nie traktujmy go jako ostatecznego słowa. Jednak wraz z innymi badaniami wskazuje jasny kierunek – motywacja jest silniejszym narzędziem niż strach. A w przypadku Beagla, który słynie ze swojego „apetytu”, motywację mamy dosłownie pod ręką.
Pięć zasad, na których się to opiera
Sygnał musi mieć wartość
Wybierz jedno słowo (lub gwizdek) i używaj go tylko do przywołania. Jeśli powtórzyłeś „do mnie” już sto razy bez rezultatu, spokojnie zacznij od zupełnie nowego słowa. Każda komenda, na którą pies nie zareaguje i nic się nie stanie, osłabia sygnał.
Płaci się najlepszą walutą
Karma z miski nie wystarczy. Na przywołanie należy się to, co najlepsze: kawałki gotowanego kurczaka, sera, wątróbka, pasta z tubki. Najlepiej nagroda, której pies nie dostaje przy innych okazjach. I nie bój się nagradzać hojnie – kilka smakołyków z rzędu lub krótka zabawa sprawią, że powrót stanie się przeżyciem, a nie transakcją. (Wliczaj smakołyki do dziennej porcji karmy – Beagle i nadwaga to temat rzeka.)
Wołaj tylko wtedy, gdy masz pewność wygranej
Najczęstszy błąd: wołanie psa, który jest już „w amoku” na tropie. Wtedy przegracie, a pies nauczy się, że komendę można zignorować. Wołajcie w momencie, gdy pies węszy tylko lekko, jest blisko lub właśnie się ogląda. Jeśli nie jesteście pewni, że przyjdzie, nie wołajcie – podejdźcie po niego.
Powrót nigdy nie może oznaczać niczego nieprzyjemnego
Pies, który przybiegł po dziesięciu minutach, zasługuje na taką samą radość i pochwałę jak pies, który przybiegł od razu. Karanie psa po powrocie nauczy go tylko jednego: że wracać się nie opłaca. Podobnie nie wołajcie psa tylko po to, by obciąć mu pazury, wykąpać go czy zakończyć spacer.
Powrót nie oznacza końca zabawy
Zawołaj, nagródź – i pozwól psu wrócić do węszenia („biegaj!”). Pies nauczy się w ten sposób, że powrót do Ciebie nie oznacza końca wolności, lecz często tylko krótką przerwę z nagrodą. Zasada ta w treningu nazywana jest zasadą Premacka: atrakcyjna czynność (węszenie) służy jako nagroda za mniej atrakcyjną (powrót).
Krok po kroku
W domu, bez rozproszeń. Wypowiedz komendę, nagródź. Powtarzaj wielokrotnie w ciągu dnia w krótkich sesjach. Następnie oddal się o kilka kroków.
Ogród lub ogrodzony teren. Zwiększaj dystans, dodawaj drobne rozproszenia. Jeśli pies nie przyjdzie, nie wołaj ponownie – cofnij się o krok wstecz.
Długa smycz (linka treningowa). Dziesięciometrowa lub dłuższa smycz to u psów gończych najcenniejsza pomoc. Pies ma swobodę węszenia, ale nie ma możliwości „przećwiczenia” ucieczki. Jeśli nie reaguje na komendę, delikatnie nakieruj go do siebie i nagródź.
Stopniowo coraz trudniejsze otoczenie. Spokojny park, potem miejsca z większą ilością zapachów, a na końcu środowisko z innymi psami lub dziką zwierzyną. Miesiące, nie dni.
Nagradzaj także spontaniczne spojrzenia w Twoją stronę. Za każdym razem, gdy pies na spacerze sam się odwróci lub podbiegnie, jest to idealny moment na nagrodę. Takie „zameldowania się” (check-iny) są fundamentem niezawodnego przywołania.
Daj nosowi zajęcie
Beagle, któremu codziennie zapewnisz pracę węchową, ma mniejszą potrzebę szukania wrażeń na własną łapę. Zabawy węchowe, szukanie smakołyków w trawie, krótkie ślady w ogrodzie – to wszystko wzmacnia relację i przekonanie, że „najlepsze rzeczy dzieją się ze mną”. (Więcej o pracy węchowej pisaliśmy w artykule o scent work i zmęczeniu umysłowym.)
Bądźmy realistami
Spójrzmy prawdzie w oczy: nie każdy Beagle będzie miał przywołanie na tyle niezawodne, aby mógł biegać luzem po lesie pełnym zwierzyny. I to jest w porządku. Niezawodne przywołanie to cel, ale bezpieczeństwo to priorytet. Bieganie luzem ma sens przede wszystkim na ogrodzonych wybiegach lub w terenie, który dobrze znasz. W lesie i w pobliżu dróg linka treningowa jest wyrazem odpowiedzialności, a nie porażki. Pamiętaj też, że pies, który na wolności goni zwierzynę, zagraża zarówno jej, jak i samemu sobie, a właściciel ponosi za niego pełną odpowiedzialność.
Przywołanie u Beagla to nie komenda, którą „albo umie, albo nie”. To relacja, którą buduje się podczas każdego spaceru. A kiedy pewnego dnia zobaczysz, jak Twój Beagle odrywa się od kuszącego tropu i wraca do Ciebie z powiewającymi uszami, będziesz wiedzieć, że każdy kawałek kurczaka był tego wart.
Źródła
China L., Mills D. S., Cooper J. J. (2020): Efficacy of Dog Training With and Without Remote Electronic Collars vs. a Focus on Positive Reinforcement. Frontiers in Veterinary Science 7:508.
New Scientist (2020): Smakołyki są lepsze niż wstrząsy elektryczne przy szkoleniu psów z problemami behawioralnymi.
Komentarz (2021), Frontiers in Veterinary Science.
Spirit Dog Training – Jak szkolić beagle'a.
TerrierBeagleLab – Nauka przywołania u psów gończych.